Jet of Hedda Gabler

"Het klassieke bakvismodel. Dat is Jet," zegt ze ironisch. Tjitske Reidinga (30) speelde zowel in het toneelstuk als in de film van Ja Zuster, Nee Zuster de rol van Jet. Tjitske Reidinga (30) studeerde in 1997 af aan de Amsterdamse Toneelschool en was sindsdien voornamelijk in het theater te zien en in het televisieprogramma Het Klokhuis. Zij speelde zowel het lichtere als zwaarder genre in onder andere in producties van de Toneelschuur (Pleasure Revenge, Hollandsche Revue), Het RO Theater (Midzomernachtsdroom), en het Onafhankelijk Toneel (Trojaanse Vrouwen). Onlangs ontving zij de Colombine 2002, de prijs voor de beste vrouwelijke bijrol, voor haar rol van het kindvrouwtje Honey in Wie is er bang voor Virginia Woolf.

Het bakvistype lijkt bijna een specialiteit te worden? "Ik wordt liever niet m'n hele leven met een bakvis geassocieerd, maar als af en toe ook Trojaanse Vrouwen of Hedda Gabler gespeeld mag worden dan vind ik het wel leuk," grinnikt Reidinga. "Het komische ligt me heel na aan het hart maar af en toe iets tragisch vind ik wel interessant. In Virginia Woolf speelde ik een kindvrouwtje maar dat ging wel een stuk dieper dan Jet. Jet is meer een kind, een bakvisachtig stripfiguurtje en Honey een kindvrouwtje bij wie je nog wel kan denken: "Kom op voor jezelf. Zeg wat je denkt!"

Annie-kern

Reidinga raakte betrokken bij de toneelversie van JZNZ na een toevallig gesprek met degene die de casting deed: "Ik was aan het repeteren voor een ander stuk. Ze zochten mensen die goed konden zingen en dansen. Ik raadde Ad Knippels aan (die in de toneelversie inderdaad de rol van Gerrit kreeg). Ik dacht geen moment aan mezelf, want ik kan helemaal niet goed zingen en dansen. Toch kreeg ik het verzoek zelf ook op de auditie te verschijnen." Verbaasd ging ze naar de auditie en tot haar nog grotere verbazing kreeg ze de rol van Jet. "We hadden zo'n plezier tijdens die auditie. En met zo'n stel maffe muzikanten op het toneel laat je je schroom bij het zingen wel vallen. Kennelijk dacht regisseur Pieter Kramer dat het met dat zingen en dansen wel los zou lopen." En dat was ook zo. Ze kreeg bijzonder goede recensies.

Het script van de toneelversie onderging tijdens de repetities vele veranderingen: "Ze wilden er in eerste instantie een gemoderniseerde versie van JZNZ van maken. Zuster Klivia liep bijvoorbeeld met een mobiele telefoon. Ik houd daar helemáál niet van. En de anderen van de groep gelukkig ook niet. Dus uiteindelijk zijn het stuk én de film heel goeiig jaren '60 gebleven." Zelf kende Reidinga overigens alleen de liedjes van de oorspronkelijke Ja Zuster, Nee Zuster. Toen de serie in 1966 werd uitgezonden, was ze nog niet geboren. Wel groeide ze op met het overige werk van Annie. "Alles kende ik. Het is me met de paplepel ingegoten. Ik houd ook erg van dat nuchtere eenvoudige maar wel poëtische. Bij de Minoes-film is die sfeer prachtig weergegeven. Ik hoop dat JZNZ ook die Annie-kern bevat," zegt ze aarzelend.

Omschakeling

Op het moment van het gesprek heeft Reidinga de definitieve versie van de Ja Zuster, Nee Zuster film namelijk nog niet gezien. Een ruwe versie zag zij al wel: "Het was wel even schrikken toen ik mezelf zo groot als een woonboot over het scherm zag schuiven. Dat had ik nooit eerder gezien." Nu ja... bijna nooit. Eerder had Tjitske al een piepklein figurantenrolletje in De Zeemeerman (1996): "Maar die film staat bekend als het dieptepunt in de Nederlandse filmhistorie, dus mijn deelname daaraan verzwijg ik altijd maar liever," zegt ze lachend.

Het toneelstuk en de filmversie van Ja Zuster, Nee Zuster ziet Reidinga als twee totaal verschillende producties. "Decors, muziek, en een groot deel van de acteurs zijn in de film anders dan in het toneelstuk. In het toneelstuk waren de decors van Rieks Swarte, dus in een beetje naïeve stijl, en we speelden met een klein bandje op het podium. Zingen en dansen deden we allemaal zelf. De film is grootser, meer als een musical aangepakt met professionele dansers en zangers." Ook het acteren vergde aanpassing. "Voor een film moet het toch allemaal wat kleiner dan wanneer je voor een zaal met duizend man staat. Maar de rollen blijven archetypes. Gelukkig moesten Paul R. Kooij (de Boze Buurman) en Loes Luca (Zuster Klivia) diezelfde omschakeling van toneel naar film maken, dus daar hebben we het veel over gehad."

Vijf liter water per dag

Dat Reidinga ook in de film zou meespelen stond lang niet vast. "Dat ging niet automatisch, alleen van Paul R. Kooij en Loes Luca was het bij voorbaat zeker. Maar voor sommige rollen had Pieter Kramer andere ideeën." En evenmin was duidelijk of er uitsluitend voor bekende gezichten zou worden gekozen. "Ik ben natuurlijk helemaal niet bekend bij het grote publiek. Ik zou het wel erg gevonden hebben als bijvoorbeeld ineens Kim van Kooten de rol van Jet zou hebben gekregen. Niet omdat Kim van Kooten niet goed is, maar ik heb die rol helemaal zelf gemaakt. In de televisieserie bestond Jet nauwelijks."

Niet iedereen in de film zingt zelf zijn liedjes. Of Tjitske zelf zou zingen bleef ook lang onduidelijk. "Waldemar (Torenstra, Gerrit) en ik moesten eens als test samen het opgewekte liedje Duifies zingen. Maar dat wisten wij tot zo'n somber Russisch Wolga lied te vervormen dat je iedereen van ellende naar de WC zag vertrekken," vertelt ze vrolijk. Voor Gerrit werd een andere stem gevonden maar Tjitske moest zelf zingen. "Ze konden niemand met zo'n slome nasale stem vinden als de mijne," lacht ze. "Al die meisjes die werden aangerukt zongen prachtig hoog en helder. Maar dat zou weer te veel contrasteren met mijn spreekstem." Ze kreeg drie zanglessen, waar ze als voornaamste advies kreeg vijf liter water per dag te drinken en veel vitamine B te slikken om 'de boel los te maken': "Dus ik heb me weken volgegoten met van die grote Bar le Duc pakken en toen op naar zo'n professionele zangstudio. Eng was het wel. Maar het resultaat valt me mee. Ik heb in elk geval gedaan wat ik kon."

Spelletje

In de toekomst zou Reidinga wel vaker willen filmen. "Maar dit is de eerste keer dat ik in een film speel. En dan ook nog in een heel speciaal genre. Ik denk niet dat er nu wordt gedacht: we gaan die Tjitske eens vragen voor een diep psychologische rol." Zou ze dat willen? "Jazeker. Zoals gezegd mijn hart ligt bij het komische maar af en toe ga ik ook op zoek naar de tragiek. Het is of het één of het ander. Niets er tussen in. Of nuchter en eenvoudig, wat ik ook zo bewonder in Annie's werk of te zien is in een film als Happiness, of de totale overdaad zoals in bijvoorbeeld Moulin Rouge. Ik hoop dat Ja Zuster Nee Zuster een combinatie van deze twee uitersten is."

Reidinga's verlangen naar tragiek zal deze winter worden vervuld. Theu Boermans van de Theatercompagnie vroeg haar onlangs om het komende seizoen de rol van Hedda Gabler te spelen. Niet bepaald een komische rol. "Nee, ik dacht dan ook, heeft hij wel de goede voor zich? Ik heb die rol alleen maar door Wil van Kralingen gespeeld zien worden. Met grote blauwe waterlanders twee uur lang op het toneel. Ik heb al uitgelegd dat dat bij mij niet verwacht kan worden." Boermans bleek tot haar opluchting iets anders in zijn hoofd te hebben. En dat kwam goed uit, want Reidinga houdt loodzwaar toneel niet al te lang vol: "Als ik vijftien minuten ellende op het toneel zie, denk ik al: zullen we nu maar een spelletje gaan doen?"