Killendoornse Courant - De week met Annie

		Terug naar De week met Annie De filmsuccessen van Annie “Ze mocht van mij alles opschrijven...” Alles wat u wilde weten over Annie M.G. Schmidt (maar nooit durfde te vragen) Heb je een tip voor De week met Annie? Reageer		Alles wat u wilde weten over Annie M.G. Schmidt (maar nooit durfde te vragen) Na de dood van Annie M.G. Schmidt verschenen er twee dikke boeken over haar werk. Joke Linders’ Doe nooit wat je moeder zegt (1999) is een gedegen en zeer leesbare studie over het literaire werk. Wacht maar tot ik dood ben (2000) van Hans Vogel behandelt op lichte toon het theaterwerk, met veel aandacht voor alle sappige anekdotes. En nu is er een derde boek bijgekomen, Anna. Het is een vierhonderd pagina’s tellende biografie, geschreven door Annejet van der Zijl. Maar is dit boek eigenlijk niet overbodig, gezien de twee voorgangers? Lelijk eendje Het antwoord is een ondubbelzinnig ‘nee’. Anna schetst – in tegenstelling tot de vorige boeken – voor het eerst een gedetailleerd beeld van de vrouw áchter het werk. De vrouw die van een schuchter meisje uit het Zeeuwse Kapelle dat nergens echt bij hoort uitgroeit tot een gevierd schrijfster, beroemd in heel Nederland en omringd door een schare bewonderaars. Het lijkt haast wel het sprookje van het lelijke jonge eendje dat uitgroeit tot een zwaan... niet voor niets was Hans Christiaan Andersen een van Annie’s meest geliefde auteurs. Zeur niet Wat we tot nu toe wisten van het leven van Annie Schmidt was ons vooral meegedeeld door de schrijfster zelf. Vooral de bundel Wat ik nog weet geeft een zeer sfeervol beeld van haar jeugd in Zeeland en de jaren in het bibliotheekwezen. Andere biografische informatie kennen we uit de latere interviews, o.a. met Ischa Meijer. Hierin wordt het beeld van lelijk jonge eendje tot zwaan door Annie met veel allure neergezet. Annejet van der Zijl laat echter feilloos zien dat dit beeld lang niet altijd met de feiten overeen komt. Annie hield er van om dingen mooier, spannender of grappiger te maken dan ze waren, en nare episodes uit haar leven wilde ze het liefst verzwijgen. Want over ellende moet je niet zeuren, zoals ze Hetty Blok luidkeels liet zingen: “Ransel je kind, knijp je parkietje, zeg tot de generaal ‘u bent een mietje’, maar zeur niet, zeur niet, zeur niet!” Stempel Eén van de belangrijkste nieuwe bronnen waarop Annejet van der Zijl haar biografie kon baseren was de privé-correspondentie van Annie. De brieven laten duidelijk zien waar Annie in Wat ik nog weet en de interviews afscheid nam van de werkelijkheid, om er een mooiere variant voor in de plaats te geven. Maar bovendien toont de correspondentie aan hoeveel invloed Annie’s moeder en haar man, Dick van Duijn, op het werk hadden. Vooral Van Duijn, de kritische chemicus die dol was op zijn ‘Anna’, maar niets moest hebben van de glans-en-glitterwereld waar zijn geliefde in werkzaam was, drukte een duidelijk stempel op Annie’s werk. In Anna laat Annejet van der Zijl op overtuigende wijze zien hoe de ‘gouden jaren’ van Annie’s schrijverscarrière samenvallen met haar relatie met Dick van Duijn. Na hun ontmoeting begint Annie “als een fontein” teksten te spuiten. En na de dood van Van Duijn droogt de fontein langzaam maar zeker weer op. Het werk dat Annie dan nog schrijft wordt nog steeds alom gewaardeerd, maar wel is duidelijk dat het niet meer de kwaliteit heeft van het vroegere werk. In een interview met Hanneke Groenteman in 1989 zei Annie zelf daarover: “Ik had sentimentele kanten waar hij om moest lachen, of glimlachen, of die hij afwees, maar waardoor ik altijd het veilige gevoel had: Ik word waar nodig gecorrigeerd.” Méér Anna is een bijzonder complete biografie, dankzij het minutieuze speurwerk van Annejet van der Zijl. Het is je nauwelijks voor te stellen dat er nu nog zaken boven tafel komen die door Van der Zijl over het hoofd zijn gezien. Toch is het zeker geen droge opsomming van feiten geworden. Van der Zijl heeft een vlotte pen en een goed gevoel voor de ‘dosering’ van informatie. Zijn er dan helemaal geen kritische kanttekeningen te maken? Jawel, maar dat is misschien meer een kwestie van smaak. Annejet van der Zijl maakt veelvuldig gebruik van citaten, zowel van de mensen die ze interviewde als uit de brieven van Annie. Hoewel het prettig is dat daardoor heel duidelijk is waar ze haar informatie vandaan haalt, dreigt het soms het tempo en de toon van het verhaal te verstoren. Verder zou je soms willen dat ze wat meer op het werk ingaat, zoals je bij Linders hoopte dat ze meer op de persoon achter het werk zou ingaan. Je kan de boeken dus het beste gewoon tegelijk lezen. Maar vooral smaken Annie’s brieffragmenten naar méér. Het is een plezier om te lezen over mislukte afspraakjes en het gedonder met cabaretiers die teksten aanpassen. Misschien kan daar over een aantal jaar wel een apart boekje van gemaakt worden? Anna door Annejet van der Zijl Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar winkelprijs € 27,50